Wanneer we rouwen, kunnen we het gevoel hebben alsof we ronddobberen in een onstuimige zee. Voor sommigen wordt dat varen nóg ingewikkelder en zwaarder – zij ervaren wat men complexe rouw noemt.
Het Duaal Procesmodel (DPM) van Margret Stroebe en Henk Schut helpt ons begrijpen hoe we navigeren door rouw.
Het beschrijft rouw niet als een lineair pad, maar als een dynamisch proces waarin we constant bewegen tussen twee ‘eilanden’: het verliesgerichte eiland en het herstelgerichte eiland.
Het verliesgerichte eiland: de pijn aangaan
Op dit eiland ervaar je de rauwe pijn van het verlies. Hier sta je stil bij je verdriet, de leegte en de veranderingen in je leven. Het is het eiland waar je huilt, terugdenkt aan herinneringen en de zwaarte van het gemis voelt. Dit is een noodzakelijke plek, want rouw vraagt erkenning. Het kan voelen alsof je schipbreuk hebt geleden, alsof de golven je overspoelen.
Het herstelgerichte eiland: verder leven
Dit eiland vertegenwoordigt de momenten waarop je probeert door te gaan met het leven. Hier richt je je op nieuwe routines, werk, sociale contacten en toekomstplannen. Dit betekent niet dat je het verlies vergeet, maar je zoekt manieren om het een plek te geven. Op dit eiland ontdek je stap voor stap hoe je verder kunt, hoe je betekenis kunt vinden in wat er is gebeurd.
Soms lukt het varen moeilijk. Je blijft als het ware vastzitten op één eiland. Dit kan wijzen op complexe rouw.
Lees hier meer over complexe rouw en mogelijke oorzaken.
Het liminale eiland: niemandsland
Bij Hartvol vinden we dat er tussen het verlieseiland en het hersteleiland nog een derde plek ligt : Het liminale eiland.
Het liminale eiland is een plek waar je niet actief aan het rouwen bent, maar ook nog niet aan het herstellen. Waar het voelt alsof je even nergens bent.
Veel mensen denken dat ze vastzitten, terwijl ze zich eigenlijk in deze overgangsfase bevinden.
Niet terug, niet vooruit, maar ertussenin.
Liminaliteit is geen teken dat rouw vastloopt.
Het is een natuurlijke passage waarin oude zekerheden zijn losgelaten en nieuwe nog geen vorm hebben.
In een wereld die steeds sneller verandert, ervaren steeds meer mensen dit liminale eiland ook buiten rouw. Bij werk, identiteit, gezondheid of toekomstbeelden.
In Onze blog lees je meer over liminaliteit en waarom dit niemandsland geen fout is, maar een wezenlijk deel van verandering.
* Lees hier verder: Liminaliteit begrijpen: waarom rouw aanvoelt als een niemandsland
Het geheim zit in de slingerbeweging
Een van de meest waardevolle inzichten van het Duaal Procesmodel is dat rouw niet betekent dat je vastzit op één eiland. Het draait om het varen tussen de eilanden. Soms ben je intens met je verlies bezig, soms leid je ogenschijnlijk een ‘normaal’ leven.
Dit wisselen is gezond en helpt je om niet overweldigd te raken door verdriet, maar ook niet te vluchten in afleiding.
Sommige dagen lig je voor anker op het verliesgerichte eiland, andere dagen zet je voet aan wal op het herstelgerichte eiland. En soms weet je het gewoon nog niet en beland je op het liminale eiland.
Er is geen vaste route, geen strikte tijdslijn. Iedereen vaart op zijn eigen tempo.
Iedereen heeft een voorkeurseiland
Soms merk je dat je vanzelf vaker naar één kant van het rouwproces beweegt.
Dat noemen we een voorkeurseiland.
Jouw voorkeurseiland is de plek waar je spontaan naartoe gaat wanneer het moeilijk wordt.
Soms helpt het om hier samen naar te kijken.
In onze Hartvol Box workshop maken we dit heel concreet. We brengen het rouwproces visueel in kaart en laten teams ervaren wat het betekent om op verschillende eilanden te staan.
Want vaak zit de spanning niet in onwil, maar in verschil.
Verschil in tempo, in noden, in plek.
Door dat zichtbaar te maken, ontstaat er meer begrip. En vaak ook meer rust.
Hoe kun je balans vinden in het varen?
♡ Sta jezelf toe om heen en weer te bewegen. Voel je niet schuldig als je een dag ‘gewoon’ doorbrengt zonder intens verdriet. Dit betekent niet dat je niet rouwt.
♡ Herken je eigen ritme. Misschien heb je dagen nodig op het ene eiland voordat je naar het andere kunt varen. Misschien wissel je binnen een uur. Alles is goed.
♡ Wees mild voor jezelf. Er is geen juiste of verkeerde manier van rouwen. Gun jezelf de ruimte om op je eigen manier met het verlies om te gaan.
♡ Zoek steun. Soms helpt het om anderen mee te nemen op je reis. Een luisterend oor kan het varen gemakkelijker maken.
♡ Luister naar je lichaam. Rouw kost energie. Neem rust als de zee te wild wordt.
Het heen-en-weer bewegen is normaal en gezond. Wanneer je echter merkt dat dit niet lukt, of je voortdurend uitgeput blijft, kan het helpend zijn om steun te zoeken. In onze blog over complexe rouw lees je hoe dat kan voelen en wat kan helpen.
Een kompas voor jouw reis
Bij Hartvol begrijpen we hoe intens en verwarrend rouw kan zijn. We spreken uit ervaring. Daarom willen we een plek bieden waar je steun, herkenning en houvast vindt tijdens jouw reis tussen de eilanden. We geloven in de kracht van verbinding, van delen en van samen zoeken naar manieren om met verlies om te gaan.
Of je nu op het verliesgerichte eiland bent of voorzichtig voet zet op het herstelgerichte eiland, je hoeft het niet alleen te doen.
Misschien ben je op het liminale eiland? Een plek waar je niet actief aan het rouwen bent, maar ook nog niet aan het herstellen.
Hartvol is er om mee te varen, om licht te brengen in donkere dagen en om je te helpen ontdekken hoe je verder kunt—op jouw manier, in jouw tempo.
Conclusie: rouw als een dynamische reis
Rouwen is geen rechte weg, geen brug van A naar B. Het is een voortdurende beweging tussen het verliesgerichte en het herstelgerichte eiland. Door dit proces te erkennen, kun je jezelf toestaan om te rouwen op een manier die bij jou past. Je hoeft niet te kiezen voor één eiland—je mag blijven varen.
En op een dag merk je dat de overtocht minder zwaar voelt.
De golven blijven, maar jij leert hoe je ermee om kunt gaan.
Podcast Hartvolle groeten
Duaal procesmodel: rouwen is slingeren tussen verlies- en hersteleiland.
Over Hartvol
Hartvol begeleidt mensen, teams en organisaties bij rouw, verlies en moeilijke veranderingen op de werkvloer. Met gesprekken, workshops en begeleiding helpen we taboes bespreekbaar maken en opnieuw beweging mogelijk maken.
Rouw en verlies werkbaar maken in jouw organisatie?
Laat ons meedenken. Samen vinden we een toon die past bij jullie mensen en cultuur.